Tekst en interview: Tim Thomaes

Ik interview spoken word artiest, muzikant en theatermaker miSoSi (Lindah Leah Nyirenda) nadat ik een doorloop met haar leerlingen heb meegevolgd voor een voorstelling van ‘Muzemix’, een project van kinder- en jeugdtheater KOPERGIETERY in Gent waarin ze jongeren coacht. Bij Muzemix komen verschillende theaterprojecten met jongeren samen in één voorstelling. 

Proficiat met je voorstelling. 

Dankjewel en leuk dat je erbij was. Het leek me wel een geschikte context voor ons gesprek.  

Ik heb mooie dingen gezien, en je ondersteunende zang bij de modeshow was ook indrukwekkend. 

Dankjewel, het is voor mij de eerste keer dat ik werk met een loopstation, dus ik hoop daar zeker nog meer mee te doen. 

In de voorbereiding op dit interview heb ik online een paar uitgebreidere artikels over je teruggevonden. In die teksten sprak je over seksisme, racisme, ongelijkheid, geweld, kapitalisme, mediadynamieken en over de waarde van kunst. Je bent al betrokken geweest bij een heleboel artistieke projecten, en volgens mij nog steeds. Waar wil je het vandaag over hebben? 

(Resoluut) Ik denk dat ik het vandaag wil hebben over gelukkig zijn. Dat het ook belangrijk is om niet altijd te strijden. ‘Pick your battles’, heb ik moeten leren, omdat je ook ruimte moet hebben om je batterijen op te laden en te genieten van het leven. Want het kan soms overweldigend zijn. Ik kreeg dat inzicht twee jaar geleden. Sommigen noemen dat een burn-out, maar ik noem het een factory reset. Ik heb toen ook besloten om een paar projecten te laten wegvallen.  

Ik merk dat meer mensen dat inzicht krijgen. Sinds covid hebben we allemaal een enorm psychologisch trauma opgelopen en is iedereen beginnen af te vragen hoe we nu onze dagen vullen. We hebben ontdekt wat het is om zelf voor ons entertainment te zorgen. Voor sommigen was dat zwaar en confronterend, maar voor anderen heel welkom. Ik vond het bijvoorbeeld geweldig. Ik was zo blij: elke dag wandelen, zo rustig. Ik kon mijn tijd helemaal zelf indelen omdat er ineens geen verplichtingen waren. 

Dat klinkt als een belangrijke verschuiving. Vertel eens over de projecten waar je nu mee bezig bent? 

In de Kopergietery combineer ik theater, muziek en lesgeven. Ik ben ook verantwoordelijk voor de atelierwerking in ‘KOPERGIETERY Rabot’, de toneellessen, waar ik zelf sessies geef. 

Verder werk ik mee aan ‘The Resonance Sessions’, dat volgende week in première gaat in het cultuurhuis in Merelbeke. Het is een dansvoorstelling gebaseerd op foto’s en video’s van Benny de Grove, die ook regisseur is. De muziek die live wordt gebracht werd gecomponeerd door Filip Verneert. Schrijfster Chris Vanlangendonck heeft een tekst geschreven over hoe chaos en licht elkaar ontmoeten, hoe het universum ontstaat, hoe de mens dan komt, ons jachtig bestaan en hoe we onze connectie verliezen. Ik speel de stem van de verteller. Ik ben daar louter actrice. 

Dan is er ‘Hoort mi Aen!’ van Damast XL. Onder begeleiding van Tundé Adefioye Jongeren hebben zich laten inspireren door het beroemde Gruuthuse-handschrift (red. een verzameling Middelnederlandse gedichten uit de 15e eeuw) en daar hun eigen versie van gemaakt samen met vier muzikanten (Shalan Alhamwy, Jonas Malfiet, Léa Besançon en Adriaan Lauwers) die er muziek op hebben gezet. Sommige stukken zijn gebaseerd op bekende werken van Tchaikovsky bijvoorbeeld, maar andere zijn volledig nieuwe composities. Ik ben pas na het maakproces bij het project beland. Als dichter draag ik de teksten van de jongeren voor. Enkel de allerlaatste tekst is een eigen tekst van mij. Mijn rol is dus vooral om de teksten van de jongeren te vertolken. 

Ik ben ook aan een musical aan het werken, maar dat is pas voor 2027/2028. We zitten nu in de onderzoeksfase met een groepje van drie, in samenwerking met Action Zoo Humain. Daar wil ik nog niet te veel over prijsgeven, maar ik werk mee aan de melodieën, de lyrics en de scripts van de dialogen. Ik ga de laatste tijd vaak naar musicals kijken, vooral in Nederland. 

Sinds januari 2025 heb ik als presentatrice het platform ‘Quotes’ overgenomen van auteur en oprichtster Tina De Gendt. Dit project is een samenwerking met Avansa regio Gent vzw en Gentse stadsbieb De Krook. Elke maand ga ik in gesprek met een (Nederlandstalige) auteur aan de hand van een tiental citaten uit hun laatste non-fictie boek. 

Daarnaast ben ik zelf ook bezig aan een roman. Daar wil ik ook nog niet te veel over prijsgeven.  

En in december ga ik in première met het project ‘BAKER’, samen met Griet Grypdonck, die ik trouwens heb leren kennen dankzij Dans! Dichter! Dans! 

Daar wil ik straks nog op terugkomen. Maar je hebt het toch nog best druk! Hoe ziet een dag er voor jou tegenwoordig uit? 

Wel, zeer gevarieerd! Ik werk twee dagen bij de KOPERGIETERY tot november, maar mijn daginvulling hangt ook af van hoe laat het de avond ervoor is geweest en of ik ‘s nachts heb geschreven of niet. Ik sta ‘s morgens op om ontbijt te maken voor mijn zoon die net een tiener is geworden. Als ik een vergadering heb, ga ik daar ‘s morgens naartoe. De laatste tijd moest ik mannequins ophalen in het Viso tussendoor. Gisteren ben ik tussen twee vergaderingen door gaan flyeren voor events. En dan ben ik naar de Limerick geweest om boeken te gaan ophalen. Als het mooi weer is, heb ik ‘s nachts een was gedraaid en hang ik die ‘s morgens uit zodanig dat die ‘s middags droog is. ‘s Middags doe ik mijn food prepping. Wie het eerst thuis is, is verantwoordelijk voor het avondeten en huiswerkbegeleiding. Als ik geen werkdag heb, rust ik zo veel mogelijk uit. Ik schrijf meestal ‘s nachts omdat ik anders afgeleid word. 

Voor BAKER werk je dus samen met contrabassist Griet Grypdonck die je hebt leren kennen via onze organisatie. Heb je het gevoel dat Dans! Dichter! Dans! je parcours heeft beïnvloed? 

Absoluut. Daarvoor had ik nog maar één keer met muzikanten gewerkt. Dat was meteen ook met KVS (destijds dankzij Tundé Adefioye) en het Brussels Jazz Orchestra, maar dat kwam voor mij een beetje te vroeg. Ik moest toen nog echt leren hoe die cues werkten, omdat ik niet altijd op dezelfde manier teksten bracht. Ik had toen nog niet veel ervaring. Daarna kwam Dans! Dichter! Dans! en zo heb ik de kans gekregen om daarin te groeien en om meer te luisteren. Er was meer ruimte om dingen te bespreken, te repeteren en dingen uit te proberen. Het was iets losser. Bij KVS was ik nog jong, nog groen. Bij Dans! Dichter! Dans! heb ik meer kunnen genieten, meer mezelf kunnen laten gaan en echt kunnen groeien. Inmiddels werk ik dus met Griet, en ik werk nu ook met een loopstation en ben meer muzikaal bezig. Daar wil ik ook een soloproject uit laten komen. Zonder Dans! Dichter! Dans! was BAKER er niet gekomen, want Griet heeft mij daarover aangesproken en daardoor heb ik die sprong ook gewaagd. 

Luister je naar muziek tijdens het schrijven? Welke muziek inspireert je? 

Nee. Nooit. De stemmen in mijn hoofd zijn al veel te luid. Maar er zijn een paar teksten die geïnspireerd zijn door muziek. De tekst die je net hebt gehoord, was een combinatie van twee teksten. Het Franse gedeelte, ‘Oeil Céleste’, heb ik in vijf minuten geschreven tijdens een live concert van Belgische gitaarlegende Mongolito (Marc De Backer), tijdens een muziekfestival van dichterscollectief De Wolven van La Mancha. Het is wetenschappelijk bewezen dat bepaalde frequenties van muziek bepaalde hersengolven stimuleren die je kunnen helpen om vrijer te schrijven. Dat gebeurde toen bij mij. Op dat moment was ik me al een paar weken aan het verdiepen in Meso-Amerikaanse culturen. Die tekst was gebaseerd op de rituelen van de Azteken en het geloof dat ze dagelijks zo veel mensen moesten offeren omdat de zon anders niet opkwam de volgende dag. Ik zag daarin parallellen met nu. Ik denk dat dat één van de weinige keren was dat ik tijdens het luisteren naar muziek een tekst schreef. Ik heb dat nooit kunnen repliceren. Dat was ook de eerste keer dat ik schreef in het openbaar. Normaal schrijf ik alleen. 

En is er andere muziek die je inspireert, niet noodzakelijk tijdens het schrijven zelf? 

Ik realiseer me nu dat er bij al mijn projecten muzikanten betrokken zijn, dus ja, al die muzikanten inspireren mij. De muziek die zij spelen helpt mijn performance, dus de manier waarop ik teksten breng. Maar als ik nieuwe teksten moet schrijven, zijn zij ook een inspiratie. Er is geen specifiek genre dat mij meer inspireert dan een ander. Mijn smaak is zeer eclectisch: van experimentele elektromuziek tot klassieke, hiphop, et cetera. 

Je hebt een talent voor taal en performance en je gebruikt dat als wapen om verandering teweeg te brengen. Stel je zou een talent mogen uitkiezen dat je nog niet hebt, wat zou je dan kiezen en waarom? 

(Denkt na.) Ik ben eigenlijk best gelukkig met de talenten die ik heb. Ik denk dat empathie en inzicht talenten zijn die alles kunnen verbinden, waardoor ik andere mensen hun leefwereld beter begrijp. Weet je, ik kook altijd veel beter als ik dat voor andere mensen moet doen. Ik vind het heel moeilijk om alleen voor mezelf te koken. 

Maar als ik zou moeten kiezen, zou ik graag een wiskundig brein hebben. Ik ben enorm gefascineerd door theoretische fysica. Ik heb Latijn-Wetenschappen gedaan en wilde geneeskunde studeren, maar mijn talent voor taal en muziek was veel groter dan mijn aanleg voor fysica en wiskunde. Ik vind die zaken enorm fascinerend. Ik was heel graag astrofysicus geweest, maar daarvoor moet je heel goed theoretische fysica begrijpen. 

Lees je dan veel non-fictie van bijvoorbeeld Stephen Hawking? 

Nog niet van Stephen Hawking, maar ik keek wel veel documentaires. Ik had veel basisboekjes over wiskunde en dergelijke om die formules nog eens te kunnen herhalen. 

Doe je dat nog steeds? 

Een jaar geleden heb ik het nog eens opgefrist. Maar ik keek vooral heel veel naar documentaires zoals van Carl Sagan en Michio Kaku, die heel goed dingen konden uitleggen op een gemakkelijke manier. Ik ben wel heel compulsief: als ik eraan begin, lees ik het ook uit. Ik heb niet zo’n talent ervoor, dus ik moet vaak herlezen of hoofdstukken opnieuw doen. Dan wil ik het ook heel goed kunnen begrijpen. 

Sijpelt dat door in andere dingen die je doet? 

Ik heb een tekst die ‘Measurements’ heet en vol zit met westerse mathematische concepten. Ik heb het over differentialen, over hele en ongehele getallen, enzovoort. Toevallig zat er een wiskundige in de zaal toen ik die voor het eerst bracht. Ik had die tekst ‘Mathematics of Love’ genoemd, en die wiskundige zei: ‘Heel tof, maar al die dingen die jij beschrijft zou ik niet mathematics noemen, maar measurements, omdat je dingen wil meten.’ Dus toen heb ik de titel van die tekst veranderd. Ik heb in die tekst geprobeerd om de dynamiek van een conflict binnen een zeer persoonlijke relatie te beschrijven, waarbij een conflict altijd terugkomt en je beseft dat het eigenlijk niet gaat over het onderwerp van het conflict, maar over hoe je omgaat met elkaar. We gaan bij ruzies of conflicten vaak uit van een winnaar en een verliezer, wat afstand schept, omdat we soms dingen zeggen om anderen te kwetsen. We zijn zelf gekwetst, dus we kwetsen anderen terug. Een kwestie van score bijhouden. 

Welk project zou je dan doen met dat talent? 

Laten we veronderstellen dat mijn talent voor abstracte fysica veel groter zou zijn dan mijn andere talenten. Dan zou ik als wetenschapper in de astrofysica werken om een front row seat te hebben bij alle nieuwe ontdekkingen in het heelal: teruggaan in de tijd en nieuwe werelden ontdekken. Ja. 

Zijn er nog andere projecten van jou waar je mensen graag over wil vertellen? 

Ja. Nu heb ik voor het eerst iets met mode gedaan bij Muzemix in de Kopergietery. In maart, tijdens Black History Month, ga ik samen met textielkunstenares Lucie Kaisala een event organiseren. We gaan een aantal kunstenaars uitnodigen: dansers, muzikanten, visuele artiesten. Het uitgangspunt is afrohaar. De titel is ‘What is it? The braids?’, gebaseerd op een lyric uit ‘Euphoria’ van Kendrick Lamar.

Heel veel mensen met Afrikaanse roots hebben een traumaverhaal met de verzorging daarvan. We willen dat juist vieren, tonen hoe je met liefde kan omgaan met je haar, hoe je dat kan verzorgen, hoe dat een noodzakelijk proces is in zelfliefde. We willen af van de moeilijke relatie die mensen ermee hebben omdat het moeilijk is om je haar eruit te laten zien zoals je wil. We willen juist dat mensen hun afrohaar accepteren zoals het op natuurlijke wijze groeit. 

Dat is ook een deel geweest van mijn eigen ontdekking. Iets voor covid heb ik mijn haar volledig afgeschoren, heel kort. Dat was heel confronterend, vooral als vrouw, maar ook als vrouw van Afrikaanse roots. Ons zelfvertrouwen is vaak gelinkt aan ons kapsel. Ik ben mijn haar weer vanaf nul aan het laten groeien. Het is belangrijk om jezelf graag te zien in elk stadium, en niet alleen in het stadium waarin je lang haar hebt. 

Dus pick your battles, niet alleen in je werk, maar ook in de strijd die je met jezelf levert?  

(Knikt) Dat vind ik een mooie afsluiting. 

Dankjewel voor dit gesprek.